Om een goede kleurweergave te kunnen bereiken in drukwerk en op het beeldscherm moeten we eerst weten hoe de mens kleur ziet en in welke mate dit kleurzien verschilt van mens tot mens. De vader van auteur Miriam van der Have was volledig kleurenblind en wellicht is dat de reden dat zij het kleurzien behandelt vanuit het niet-kleurzien. Miriam van der Have is als docente en senior consultant verbonden aan Emday.

Kleurenblind - Nogmaals de experimenten

Eerder in dit artikel werd u gevraagd aan een paar kleine experimenten mee te werken. Op deze pagina wordt nog eens ingegaan op die experimenten.

Allereerst werd u in twee gevallen gevraagd welke gekleurde cirkel het meest overeenkomt met de cirkel in het midden.

Dit is echter een strikvraag want de kleuren verschillen in beide gevallen allemaal 25 delta-e-eenheden (binnen het CIE Lab-kleurmodel) ten opzichte van de kleur die in het midden wordt gebruikt.

Een delta-e-eenheid laat zich het eenvoudigst definiëren als het kleinste verschil dat de gemiddelde mens tussen twee kleuren kan waarnemen. Een verschil van zeven delta-e-eenheden tussen contract-proef en het uiteindelijke drukwerk wordt in de grafische industrie als acceptabel beschouwd. Bij het CIE Lab-kleurmodel is het verschil tussen twee kleuren soms erg eenvoudig te bepalen: het verschil tussen L = 63, a = 40 , b = -10 en L = 63, a = 40 en b = -12 bedraagt 2 delta-e-eenheden (want het verschil tussen -12 en -10 is 2). Als twee parameters verschillen moeten wat ingewikkelder berekeningen worden gemaakt, maar die zijn voornamelijk gebaseerd op de stelling van Pythagoras. Als zowel L als a en b verschillen, is het toch handiger om een computer het rekenwerk te laten uitvoeren.

De kleuren in deze voorbeelden zijn samengesteld met behulp van software die wordt meegeleverd met een programma voor kleurbeheer. Door de overbrenging van deze kleuren naar Photoshop en de uiteidelijke conversie naar het voor Internet geschikte GIF-formaat, wijken de kleuren iets af van de kleuren zoals die in de kleurbeheer-software zijn samengesteld. In bovenstaande illustratie zijn de kleurpatches gecombineerd met de overeenkomstige CIE Lab waarden (63/0/25 betekent L = 63, a = 0 en b = 25).

Eén van de illustraties die bij deze test gebruikt zijn, kan met een kleine aanpassing eenvoudig worden omgetoverd naar een universeel bruikbare zelf-test waarmee u zelf in een ogenblik kunt bepalen of u kleurenblind bent.

Als u in eerste instantie in het linker grijze vlak slechts zes of zeven gekleurde cirkels waarneemt, bent u heel erg kleurenblind. U bent dan namelijk niet in staat om een kleurverschil van 25 Delta-E-eenheden te zien. Een meer verfijnde meting wordt uitgevoerd in het rechter grijze vlak. Het verschil tussen de vier gekleurde cirkels en de achtergrond bedraaght daar slechts zeven Delta-E-eenheden.

De meeste kleurenblinde mensen zullen de groene cirkels pas na lang turen vinden (deuteranomalia) of zelfs in het geheel niet zien (deuteranopia). Voor deze mensen zal de rode cirkel in vergelijking met de overige cirkels minder duidelijk zichtbaar zijn. Het is namelijk een kenmerk van rood/groen-kleurenblindheid dat de gele en blauwe kleuren aanmerkelijk helder worden waargenomen dan bij niet-kleurenblinde mensen.

Overigens beweren veel mensen dat ze in het midden van de grijze vlakken een andere cirkel zien staan. Geloof het of niet, maar daar staat beslist geen cirkel.

Eerder in dit artikel werd u gevraagd of de kleuren in het lichtgrijze vlak lichter, gelijk of donkerder zijn dan de kleuren in het donkergrijze vlak:

Het antwoord zal voor veel mensen een verrassing zijn: De rechter kleur in het lichtgrijze vlak is exact gelijk aan de linker kleur in het donkergrijze vlak.

Voor wie het niet wil geloven, staat hierboven een aangepaste versie van de illustratie waarbij de twee betreffende vlakjes tegen elkaar zijn geplaatst.

Bij het derde experiment werd gevraagd of het grijze balletje donkerder en lichter wordt of helemaal niet verandert. Het balletje verandert helemaal niet.

Weet u zeker dat u niet kleurenblind bent?