Om een goede kleurweergave te kunnen bereiken in drukwerk en op het beeldscherm moeten we eerst weten hoe de mens kleur ziet en in welke mate dit kleurzien verschilt van mens tot mens. De vader van auteur Miriam van der Have was volledig kleurenblind en wellicht is dat de reden dat zij het kleurzien behandelt vanuit het niet-kleurzien. Miriam van der Have is als docente en senior consultant verbonden aan Emday.

  
     
   
  | INHOUD | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |  
   
     
     
 

Kleurenblind - Van drie naar vier kleuren

  
     
 
Young en Helmholtz

    

Nog niet zolang geleden ging men ervan uit dat de signalen die door de kegeltjes werden opgewekt, direct naar de hersenen werden doorgestuurd. Deze theorie was afkomstig van de heren Young en Helmholtz. Maar zoals zo vaak gebeurt in de wetenschap, hadden ze niet geheel gelijk.

Met deze theorie waren namelijk een paar belangrijke verschijnselen, waaronder het ontstaan van gekleurde nabeelden als lang naar een bepaalde kleur wordt gekeken, niet te verklaren.


Helmholtz
 
     

 
  Vierde experiment    

Kijk aandachtig naar het woord dat hieronder staat. Na zes seconden zal het beeld verdwijnen. Op de plaats waar eerst de blauwe letters stonden zult u een geel nabeeld zien (tenzij u blauw/geel-kleurenblind bent).

  
     

 
     

 
     

 
  Hering    

Het was Hering die met een theorie kwam waarmee ook de gekleurde nabeelden waren te verklaren. Volgens Hering is er maar één soort 'opnemer' in het oog aanwezig en deze opnemer verdeelt het licht in drie verschillende signalen: rood/groen, blauw/geel en zwart/wit.

  
     

 
  Paars is geen monochromatische kleur    

Deze theorie staat echter weer op gespannen voet met het feit dat wij de kleur paars kunnen waarnemen. Paars is namelijk geen echte kleur. Er is geen enkele golflengte die de kleur paars vertegenwoordigt.

Dat is ook de reden dat paars niet in de regenboog voorkomt. Rood - oranje - geel - groen - blauw - indigo - violet. Maar geen paars.

In feite is paars een 'sensatie' die we waarnemen als zowel lange golflengten (rood) als korte golflengten (blauw) ons oog treffen. Dit duidt er op dat er meerdere soorten 'opnemers' in ons oog actief zijn.
 
     

 
   Kleur-opponenten    

Toch zat Hering er niet ver naast. Zijn theorie gaat uit van een proefondervindelijk vastgesteld feit:

  • rood licht kan een blauwe tint of een gele tint hebben, maar nooit een groene tint,
  • groen licht kan een blauwe tint of een gele tint hebben, maar nooit een rode tint.

Rood en groen sluiten elkaar blijkbaar uit. Deze kleuren zijn elkaars opponenten. Ook geel en blauw zijn elkaars opponenten:

  • blauw licht kan een groene tint of een rode tint hebben, maar nooit een gele tint,
  • geel licht kan een groene tint of een rode tint hebben, maar nooit een blauwe tint.
 
     

 
   Young-Helmholtz & Hering    

De modernste theorie gaat uit van zowel de theorie van Young-Helmholtz als die van Hering: de L-, M- en S- kegeltjes zijn de drie opnemers die gevoelig zijn voor respectievelijk rood, groen en blauw, maar deze informatie wordt voordat ze naar de hersenen wordt verzonden eerst samengevoegd ('gemultiplext', zou dat in computertermen heten) zodat de hersenen een rood/groen-signaal, een blauw/geel-signaal en een zwart/wit-signaal krijgen aangeboden. Voor de echt fanatieke scanoperator is het aardig om te weten dat veel moderne scanners precies hetzelfde doen: er wordt gescand in het RGB-kleurmodel en de informatie wordt direct geconverteerd naar het CIELab-model.

  
     

 
  Boven op het netvlies lopen bloedvaten en zenuwvezels. Het licht dat niet hierdoor wordt tegengehouden valt op de staafjes en de kegeltjes. De signalen die hier worden opgewekt, worden 'gemultiplext' aan de hersenen aangeboden.    

 
     

 
     
   
  | INHOUD | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |  
   
  Techniek     Het spreekt voor zich dat bij het bekijken van webpagina's die over kleur gaan, hoge eisen moeten worden gesteld aan de monitor waarop deze webpagina's worden bekeken. 16-bit kleur (65.000 kleuren of 'duizenden kleuren' op de Macintosh) is een minimale vereiste voor een enigszins correcte weergave van de kleuren in de illustraties. Hou er rekening mee dat door browserverschillen en de gebruikte JPEG- en GIF-compressie de kleurweergave wellicht minder goed is dan in de oorspronkelijke illustraties bij dit artikel.  
           
   
      Uw beste kennis in de grafische wereld  
       
      emday bv
kerkenbos 12-34b
6546 be nijmegen
nederland		     tel. 024-3220000
info 0800-3220000
fax 024-3220009
email info@emday.nl
web www.emday.nl		     kvk 09122849
abn/amro 44.72.43.446		  
         
Font: normaal | groter | nog groter